Kömürlük Köyü

Kömürlük Köyü Malatya Merkeze 88 Km uzaklıkta , doÄŸusunda Alhas uÅŸağı, güneyinde Güngören, Kuzeyinde Körolar Mezrası ve Göçer UÅŸağı Köyü Batısında KuruttaÅŸ köyü bulunmaktadır.

Köy aÅŸağı mahalle ve yukarı mahalle (Tuluca ) olarak iki mahalledir. Köyün 1 km kuzeyinde Kelolar adında bir  mezrası  vardır.

Köy halkı, Atma AÅŸiretinin  bir parçasıdır. Etnik ve dini farklılıklarından ve  hayvan başı kesilen baÅŸ vergisi gibi vergilerden dolayı diÄŸer Atma köyleri gibi ancak köye girince köy olduÄŸu fark edilen, gizlenmek amacı ile  yerleÅŸmiÅŸ olan yukarı köyden yeni yerleÅŸim yerine ancak Cumhuriyet’le gün ışığına çıkmış. yeni yerleÅŸim (3 Km doÄŸuya)  yerine , yolun kenarına,arazi ve suya yakın  gelmiÅŸlerdir….

MeÅŸe ormanı o kadar gür imiÅŸ ki, aÅŸağı köyden insanların 3 km uzakta olan yukarı köye yere ayak basmadan ve  meÅŸeden meÅŸeye atlayarak gittikleri söylenir . BaÅŸka geçim kaynağı olmayan sefalet içindeki köylüler, meÅŸe odunlarından kömür imalatı  yapıp ( adına kubık denilen imalathane yerlerinin izleri halen vardır ve sanırım Kömürlük adı da buradan gelmektedir). Karahöyük köyü pazarında satıp lamba- çırasına gaz, yemeÄŸine tuz almışlardır.

Yakacak olarak tezeÄŸin yanında bol harlı meÅŸe kütükleri kullanılmıştır.

Bu ormanların yok oluÅŸ nedenlerinden biri de, o zaman Malatya’nın da baÄŸlı olduÄŸu Harput vilayetindeki orduya, Atma ve Narmikan aÅŸiretlerinden her yıl bin katır yükü meÅŸe odunu temin etme zorunluluÄŸudur. Bu durum yıllarca devam etmiÅŸ.ormanın tükeniÅŸini gören Ä°ki aÅŸiret reisinsin birlikte itirazı üzerine orman tahribi son bulmuÅŸtur..

   Ayrıca köylülerimiz, ÅŸimdi bile yapılarında betonarme yapı ile tanışmadıklarından, damlarını köyde çok bol olan karataÅŸlardan , samanla zenginleÅŸtirilmiÅŸ  toprak- çamur harcı ile, üzeri kalın bir toprak-çamur tabakası ile örtülen ( sıkışıp su geçirmemesi için loÄŸlanan) evlerin döÅŸeme kiriÅŸ ve kolonlarında da  çok nadir yerlerde yetiÅŸebilen, onlarca yıla meydan okuyup çürümeyen ovacık- kacar yaylarından kesilip getirilen Ardıç aÄŸaçları ile yapmışlardır. ..

    Köyümüzün en meÅŸhur! ve diÄŸer köylerde az  bulunan meyvesi dardadaÄŸan (tavi-dağın )dır. Köy toprağını seven bu aÄŸaçlarda kesilerek zamanla azalmıştır. Dağın  çekirdeÄŸinin içi minik ve lezzetli dır .Bir köy delikanlısının, kırılması günlerce zaman alacak bir mucur (ölçeÄŸin dört de biri) dağın çekirdeÄŸi içini kırıp niÅŸanlısına hediye ettiÄŸi söylenir...

                                       TARÄ°HÄ° KALINTILAR

Köyümüzün 20 km batısında bulunan Kale taşı, Hayreti Taşı, Er hati(er geldi) gibi adlarla anılan oldukça dik ve yüksek rakımlı ,açık havada Malatya’dan çıplak gözle görülebilen, üzerinde su göleti ve  kayanın içine oyulmuÅŸ 23 merdivenli (ÅŸimdi toprakla dolmuÅŸ durumda) su kuyusu bulunur.  Batı tarafında saÄŸlam ÅŸekilde Horasan harcı ile taÅŸtan  örülmüÅŸ kemer ÅŸeklinde kale kalıntısı, eski temeller, küp kırıntıları ve yapılı taÅŸlara rastlanmaktadır. Buranın eski bir yerleÅŸim yeri olduÄŸu sanılmaktadır.

Köyün 2 Km güneyinde eski yerleÅŸim yeri  olduÄŸu sanılan Haraba’da sert  kayalara dönemin ilkel aletleri ile düzenli bir ÅŸekilde ve ustalıkla oyulmuÅŸ, halen bozulmamış 3 adet maÄŸara bulunmaktadır.

Ä°pek yolunun bir kolu üzerinde olan  yöremizde kara yapı taşı ve horasan harcı ile yapılmış ,hale kemeri de ayakta duran,Haraba mevkisinde  Kara han ve  Kuzeyde yapımında kullanılan kızıl taÅŸları söküp yeni ev yapımında kullanılmış olan ,fakat temeli, kalıntısı görülen Kızıl han yol üzerinde yapılmış yıllarca yolculara konaklık etmiÅŸlerdir..

Köyümüzün 10 Km Batısında yüksek bir tepede ve  için de Battal Gazi erlerinden birine ait olduÄŸu sanılan  mezarın bulunduÄŸu, kutsal sanıldığı için aÄŸaçları kesilmemiÅŸ ( birisine dilek için çaput- ip baÄŸlanan) Kara Baba ziyareti bulunmaktadır. Ä°nanmış bazı köylülerimizin yolu olmayan, taÅŸlı-dikenli 10 Km lik yolu yalın ayak yürüyerek, dilekler dilendiÄŸi, adaklar adandığı, yüzünü ziyarete çevirip üzerine yeminler ettiÄŸi, hastalarına ÅŸifa dilediÄŸi, iki kolunu içindeki bir karataÅŸ da birleÅŸtirirse sevdiÄŸine kavuÅŸulacağına inanıldığı bir yerdir.

                                          GEÇÄ°M KAYNAKLARI

Köyün iÅŸletmek amacıyla kullandığı arazisi azdır Uludere kurumuÅŸ, Bazı arteziyen kuyuları imdada yetiÅŸmiÅŸtir Susuz arazisi çoktur. ÇoÄŸu Arguvan köyleri aynı sorunla baÅŸ baÅŸadır.Bunun için yıllardır ödenek verilmeyip sadece iz bedeli olan 1000ytl ödenek ayrılan (sn.BaÅŸbakanın Mastöb(Malatya sivil toplum örgütleri birliÄŸi gecemizde verdiÄŸi söze raÄŸmen)Yoncalı Barajının  bitirilerek hizmete sokulmasına çok acil ihtiyaç vardır.

Eskiden  köyün geçim kaynağı hayvancılıktı. Bu gün hayvan sayısı azalmış, insanlar sulanabilen arazide özellikle Kara Han ve CoÅŸkun tarafında kayısı yetiÅŸtirerek en büyük geçim kaynağı olmuÅŸtur.

Köyün GüneydoÄŸusunda CoÅŸkun denilen 50 dönüme yakın bir doÄŸal çim saha ve içersinde  suyu bol bir çeÅŸme bulunmaktadır. Hayvancılıkla uÄŸraşıldığı dönemde, bazı köylülerimiz çadırlarını kurup orada yaÅŸarlardı

                                       YAYLACILIK VE ADETLER

Eskiden Kömürlük’lüler, baharla birlikte, kar erirken,  nevruz-nergis açarken, kenger- çalık-çiÄŸdem yerden fışkırırken, Ovacık- Kacar yaylaları yeÅŸil çaşırlara, mor menekÅŸelere bürünürken, kıl çadırlarını sıra sıra dizip göçebe yaÅŸamını yaylada sürdürmüÅŸlerdir. Yaylalardaki su oldukça soÄŸuktur, içerken diÅŸ sızlatır. ÅŸiÅŸe patlatır; her kayanın dibinden neredeyse bir kaynak suyu fışkırır. Yaylada kuzu – koyun melemeleri ile kuÅŸ- kurbaÄŸa sesleri birbirine karışır .5-6 saatten fazla uyku uyunulmaz .Ä°nsanları saÄŸlıklı ve zindedir. Atmalılar  misafirperverdirler. En fakiri dahi sevdiÄŸi insana tek varlığı olan koyun ve kuzuyu kesip ikram etmekten asla tereddüt etmez. Birbirine mesafesi en fazla 3-5 km olan köylerde  biri diÄŸer köye gittiÄŸinde yemek yedirmeden asla bırakılmaz. En güzel yatak en iyi yemek misafirindir .                                                          

Kışın taÅŸtan-kerpiçten yapılmış çatısı toprak (Kışın loÄŸlanan) tek katlı damlarda oturulur, bazıları sabaha kadar sönmeyen meÅŸe kütüÄŸü yakılarak ocak başında günün keklik avı olayları veya masallar anlatılır. Ya da dede gelir cem – görgü yapılır.

DüÄŸünlerde milli çalgı olan davul zurna çalar, delikanlılar gelin kızlar küme küme halay çekerler Tura oyunu, Yumruk (sinsink) ,cirit oyunları ile eÄŸlenirlerdi. Hemen her oyun ve eÄŸlencede bir cengaverlik, yiÄŸitlik gösterileri havası eser. O dönemde kadınlar baÅŸlarına fes ve anlına sarkan altın- peneze

dizisi takar, başına beyaz izar vurur, renkli fistan ve kendisinin ördüÄŸü yün çorap giyerlerdi.

Köy erkekleri yemeni, yün çorap, Arapkir ÅŸalvarı gömlek, yün yelek, ceket giyilir baÅŸa köÅŸeli ÅŸapka, bele ÅŸal baÄŸlanırdı.

Köylülerimiz yaylada hayvanlarından elde ettiÄŸi peynir, tereyağı yünü, yayladaki dere yatağında nacak yetiÅŸen kızılaÄŸacın kabuklarından imal edilmiÅŸ kök boya ile boyanmış Atma Nakışı süslü kilim- halılarını Eymir Köyü pazarına merkebiyle getirip alışveriÅŸlerini yaparlardı.

                                           KÖYÜN SORUNLARI

Köyümüzün kanalizasyon sorunu  ve evlerde içme suyu var fakat özellikle wc’er  yetersiz.. Köy içindeki ve yaylaya gidiÅŸ yolları yapımı, araziyi sulama suyu sorunu, bölgeye tam teÅŸekküllü saÄŸlık ocağı, mandıra, cep telefonu ÅŸebekesi gibi sorunları acildir.

Köyümüze 1965 lerde bir okul ve iki lojman yapılmış, nice mezunlar vermiÅŸ ancak göç yüzünden öÄŸrenci sayısı azalmış 1985 ler den beri  atıl durumdadır. 2008 de köyümüze 8 Derslik Atmalılar Ä°lköÄŸretim Okulu adıyla hibe yolu ile bir okul daha yapılmıştır.

Köyümüz 7 köyün muhtarı namıyla Kırpık Sato, Cafer Aslan, Mehmet Aksoy, Battal Karael, DerviÅŸ Aksoy, Hıdır Kaçar, Hüseyin Karael muhtarlık yapmış, HaÅŸim Güller devam etmektedir

Köyün nufusu 150 kiÅŸi ve 41 hane’dir Malatya da 40,Ä°stanbul da 78 hanedir

Yaylacılık ve hayvancılık azalmış köyde 120 büyükbaÅŸ, 600 küçükbaÅŸ hayvan kalmıştır.

                                                           DERNEĞİMÄ°Z

Dernek kurucuları: Gazi Duvarcı A. Rıza Güller, Abuseyf Aslan, Åžahin Duvarcı, Ä°brahim Göksu Ali Toplu, Hasan Güller’dir

Kömürlük köyü DerneÄŸi 2003 de kurulmuÅŸ olup Arguvan’lıların  Türkü Festivali,Piknik gibi hemen tüm etkinliklerinde yerini almaya çalışmaktadır. Her yıl Abdal Musa lokması yapılmaktadır.Kadıköy Halis Kurtça kültür merkezinde 4 yıldır Ali Çelik hoca yönetiminde koro çalışması, saz kursu verilmektedir. Dernek BaÅŸkanı Gazi Duvarcı Mastöb yönetim kurulu üyesi olarak derneÄŸimizi temsil etmektedir.

Dernek maalesef ÅŸansızlık eseri 3 yıl içinde evi yanan 3 köylümüze gerekli olan katkıyı sunmuÅŸ ve  maddi yardımı yapmıştır .Ä°htiyacı olan 3 Üniversiteli öÄŸrenci köylümüze  her yıl burs vermektedir.  SaÄŸlanan 135 adet çeÅŸitli konulardaki  kitaplar Arguvan'daki okullara verilmek üzere  Arguvan EÄŸitim Kültür Vakfı aracılığı ile Arguvan Kaymakamlığına teslim edilmiÅŸtir.

Arguvan Türkü Festivaline 2 kez ve Arguvan 1.Ulusal Sempozyumuna sponsorluk yapılarak katkı sunulmuÅŸtur.

                                                  EĞİTÄ°M DURUMU

Köyümüzün  ilk eÄŸitmeni Battal Aksoy’dur. Köyümüzde çok sayıda eÄŸitimli insan yetiÅŸmiÅŸtir: Mühendis-Mimarlar.Turan UlutaÅŸ, Kazım Aksoy,Ä°brahim Aksoy( eski milletvekili),Gazi Duvarcı .ÖÄŸretmenler:Rıza Güller Hasan Güller, Hüseyin Yanık ,Rıza Yanık Abdul Kaçar ,GülaÄŸa Kaçar,Nurettin Aslan Ali ekber Duvarcı-turizmci,Ali Güller-zabıta md.  vs. bunlardan bir kısmıdır.

Köyde Aslan, Aksoy, UlutaÅŸ, Çolak , Kaçar, Yanık, Güller, Duvarcı, Göksu, Toplu, Karael, Ceylan, Aktepe, DaÄŸlı,…. soyadları vardır.

Sonuç olarak;alt kimliklerinden dolayı dönemin zorbalarınca zoraki olarak kuÅŸ uçmaz, kervan geçmez daÄŸları, kuytu vadileri yurt edinen köylülerimiz; geçim için önce gür meÅŸe ormanlarını -ardıçları keserek kömürle, sonra ekilecek bir karış toprak için nasırlı elleriyle  bin taÅŸ ayıklayarak susuz – verimsiz tarlacıklar edinmiÅŸ, çok yoksul ve maalesef devlet babanın olanaklarından yoksun olarak, sefalet içinde yaÅŸamlarını sürdürmüÅŸlerdir.

 Velhasıl geçim derdi ve ekonomik sıkıntılardan dolayı o güzel havaları, yaylaları terk ederek Ä°stanbul’un taşı toprağı altın deyü köyde 40 hane kadar kalmış bugün Ä°stanbul a 78 hane gelmiÅŸ varoÅŸlara yerleÅŸmiÅŸtir.

Ekonomik, sosyal ve özellikle kültürel yozlaÅŸma ve çürümenin alabildiÄŸine yaÅŸandığı bu mega kentimizde tüm Anadolu insanında olduÄŸu gibi köylülerimiz arasında var olan yardımlaÅŸmayı sürdürmek, kimlik ve kültürümüzü – özümüzü koruyup yaÅŸatabilmek uÄŸraşımız diÄŸer Arguvan dernekleri ile etkinliklerde devam etmektedir.

Kömürlük Köyü Dernek BaÅŸkanı