Eymir köyü

Eymir köyünün tarihçesinden bahsetmeden önce Eymir’in kelime anlamı üzerinde durmak istiyorum. Eymir’in kelime anlamı “ YUMUÅžAK MÄ°ZAÇLI Ä°YÄ° Ä°NSAN “ demektir. Prof. Dr. Faruk Sümer’in OÄžUZ TÜRKLERÄ° adlı kitabına göre ise Eymür (Eymir) “ son derece iyi ve zengin “ anlamındadır. (Aynı kitabın 436. sayfasında Eymir’in XVI. yüzyılda ( 10 ) vergi nüfuslu OÄŸuz Türklerinin AvÅŸar Boyundan olduÄŸu belirtilmektedir. II. ReÅŸidud-din’e göre Eymür; OÄŸuzların üç-oklar ve DaÄŸ-han oÄŸulları boyundandır. Emekli Ä°lkokul öÄŸretmenlerimizden Hüseyin SAYIN’ın yaptığı araÅŸtırmaya göre  de Eymirliler OÄŸuz Türklerinin Boz-ok boyundan olup XV. yüzyılda Anadolu’ya gelmiÅŸler, genellikle suyu bol ve daÄŸlık bölgelere yerleÅŸmiÅŸler, hayvancılıkla uÄŸraÅŸmışlardır. Oymaklar halinde Anadolu’ya gelen Eymirliler Anadolu’nun çeÅŸitli bölgelerine dağılmışlardır.

Bu bölgeler bugünkü Malatya, Amasya, Tokat, Çorum, Sivas, Sinop illeri ve çevreleridir. 74 yerleÅŸim yerinde yaÅŸamlarına devam etmektedirler. Bu sayıya benzer adlarla, ( Eymür, Eymir,Eymircik ) anılan yerlerde dahildir.

Yine köyümüzden HaÅŸim ALBAL’ın T.C. Darphanesindeki köy mühür kayıtlarından yaptığı araÅŸtırmaya göre ise bugün sadece Eymir adı altında 18 köy vardır.
Bu köylerin baÄŸlı olduÄŸu il ve ilçeler ÅŸunlardır. 

Köye ilk gelenler: ArzumanoÄŸlu, AlhanoÄŸlu ve EmirhanoÄŸullarıdır. Bunlardan Arzuman oÄŸulları DeÄŸerli (muhtemelen  Tahir’li ) EmirhanoÄŸulları da Emir uÅŸağı diye anılacaklardır. Muhtemelen göçebe Türkmenlerin; Göze, Kuyucak ve Enel kolu diye tanımlanan köy civarı mevkilerden, bir grubun da Kars yöresinden gelerek köye
bilahare yerleÅŸtikleri Sümerbank Personel Md.’den emekli Åžükrü Gün’ün anlatımından anlaşılmaktadır.
Buna göre özetlersek;
Eymir Köyü’ne ilk gelenler : ArzumanoÄŸlu (Arzuman Evi ), AlhanoÄŸlu ( Veliefendigil ), EmirhanoÄŸlu ( Nazar evi )
Daha sonra gelenler  : Tokat’tan veya Göze’den gelenler (AyasanuÅŸağı )
Kuyucak’tan gelenler (YaÄŸbuÅŸağı )
Enelkolundan gelenler ( Bayramuşağı, Allahverdigil )
Kars’tan gelenler ( BayramuÅŸağı’nın bir kolu )
Köyün kıymetli arazilerinin sahiplerine bakıldığında da anlaşılacağı üzere köye ilk gelen ve köyü kuranların bugün Deherliler diye anılan kabilenin olduÄŸudur.

KONUMU :
Arguvan ilçe merkezine 10 km. mesafededir. Kuzeyinde Kızık köyü,doÄŸusunda  Mineyik Köyü, batısında KuÅŸu köyü, güneyinde ise Akören ve Bozan Köyleri bulunmaktadır. DiÄŸer Arguvan köylerine nazaran bol suyu ve doÄŸal güzellikleri bakımından önem arzetmektedir. Bu nedenle de geçmiÅŸinde civar köylülerin birçok yönden çekim merkezi olmuÅŸtur. 1965 yılındaki depremden sonra köyün batısında bulunan bölgenin ( Yörep) eteklerinde  35 civarında  yeni ev yapılmıştır. Yıllarca yayla olarak kullanılan Çayın Başı mevkiindeki kaynak suyu Eymir’in ve bu sudan yararlanan (tarım ve hayvancılıkta ) birçok köyü maÄŸdur etme pahasına Arguvan ilçe merkezine borularla içme suyu olarak götürülmüÅŸtür. Eymir’in ana su kaynağı ise eski su deÄŸirmenlerinin ( 3 adet ) bulunduÄŸu Bayır mevkiidir. Bu kaynak; içme, tarımsal sulama ve kullanma suyu olarak deÄŸerlendirilmektedir. Ayrıca çok küçük boyutta bir kaynak gölet vardır. Bu göletin suyu da tarımsal amaçla kullanılmaktadır. Köyün  geçim kaynakları, tarım ve hayvancılıktır.

YetiÅŸtirilen ürünler; BuÄŸday, nohut, fasulye; meyveler arasında da kayısı ve elma önemli  yer tutmaktadır. Tarım ve meyvecilik olabildiÄŸince modern araçlarla, ancak küçük arazilerde yapılmaktadır.YoÄŸun göç nedeniyle tarıma açık arazilerin büyük bölümü özellikle susuz kısımlar iÅŸlenememektedir.Son onbeÅŸ yıla kadar  tüm çevre köylere de hizmet veren su deÄŸirmenleri  de neredeyse faaliyetlerini durdurmuÅŸlar, bunların yerini ( 2 adet  ) yeni deÄŸirmen almıştır.
Yine on beÅŸ yıl öncesine kadar en azından çevre köyler bazında dışa dönük ekonomik faaliyetlerin sürdüÄŸü pazar yeri de özelliÄŸini kaybetmiÅŸtir.

Eymir’de yetiÅŸen önemli ÅŸahsiyetlerden bahsetmek gerekirse, bunlardan ilk akla gelen halk ozanı merhum Aşık BektaÅŸ Kaymaz’dır. YaÅŸadığı dönemde çevresindeki acı, tatlı birçok konu ile ilgili ÅŸiirler yazıp deyiÅŸler söylemiÅŸtir.
Bunlardan hemen sayacaklarımız  “ Ne haldeyim ela gözlüm ne halde; Bu ayrılık devam eder bir zaman; Gacer yaylası” vs.dir.
Bugüne kadar ne yazık ki bu deÄŸerli ozanımızın eserleri yazılı veya ses kaydı olarak derlenmemiÅŸtir. Bu derlemeyi yapmak derneÄŸimizin önemli amaçlarından biridir. 

Köyümüzde yetiÅŸen bir diÄŸer önemli ÅŸahsiyet ise merhum Süleyman Efe’dir. Süleyman Efe bir süre hakimlik ve avukatlık yaptıktan sonra CHP’den Malatya Senatörü seçilerek  TBMM’de görev yapmıştır. Bu yazı muhtevasında Aşık BektaÅŸ Kaymaz ve Senatör Süleyman Efe’yi saygıyla anıyoruz.

Köyümüzdeki okuma yazma oranı %95’in üzerindedir. Mesleki dağılım olarak öÄŸretmenler çoÄŸunluktadır. Eymir dışına göç edenler ekseriyetle Ä°stanbul’dadır. Bir diÄŸer çoÄŸunlukta Malatya merkezde yerleÅŸiktir.Göç nedeniyle köyün nüfusu bir hayli azalmıştır. Köyde mevcut nüfusun yaÅŸ ortalaması da bu nedenle yüksektir. Köylü gençlik yok denecek kadar azdır. Bu  azalma 1974 yılından sonra hızlanmış ve bugüne gelmiÅŸtir. Yaz aylarında ki izinli köye gidiÅŸlerle nispeten hareketlenen köy yaÅŸamı
diÄŸer zamanlarda terkedilmiÅŸ bir yer görünümü sergilemektedir. Köyde ilkokul ve ortaokul bulunmaktadır. Ancak öÄŸrenci olmayışı nedeniyle ortaokul kapanmıştır. 

Elektrik ve PTT hizmetleri mevcut olup köyü ilçeye baÄŸlayan ve stabilize olan yol geçtiÄŸimiz yıl asfaltlanmıştır.
Eymir köyü ile ilgili genel anlamda yapılacak deÄŸerlendirmeler bunlardır. Köyümüzün gelenek ve görenekleri ile ilgili hususları ve bu yazıda bahsedemediÄŸimiz konuları ise dergimiz Arguvan Olgusu’nun baÅŸka bir sayısında, bildiÄŸim kadarıyla anlatmaya çalışacağım. Bu vesile ile Arguvan ve Çevre Köyleri Sosyal YardımlaÅŸma ve Dayanışma DerneÄŸi’nin kısa sürede gösterdiÄŸi baÅŸarılı çalışmalar dolayısıyla bütün yöneticilerini kutluyor, baÅŸarılarınızın devamını diliyorum.

Müslüm TURGUT